Image

Türkiye'de İlk Kurulan Felsefe Bölümleri

İÜ. Felsefe Bölümü’nü takip eden dört bölümü kuruluş sırasına göre kısaca tanıtmak gerekir. 

Ankara Üniversitesi DTCF Felsefe Bölümü
DTCF’nde (Dil Tarih ve Coğrafya Fakültesi) Felsefe Bölümü 1940 yılında kurulmuştur. 1939 yılından itibaren DTCF programlarında felsefe dersleri görülmeye başlanmıştır. 1939-1942 yılları arasında İstanbul Üniversitesi Felsefe Bölümü’nün eski hocalarından olan Mehmet Emin Erişirgil ile Fransız düşünür Oliver Lacombe, felsefe bölümünün kuruluşunu gerçekleştirmişlerdir. Bölümün Kuruluş aşamasında Fransa’da felsefe eğitimi alan Necati Akder ile Chicago Üniversitesinde Sosyoloji yüksek lisansı yapan Niyazi Berkes de yer almışlardır. Onlara Amerika’da doktoralarını bitiren Behice Boran, Muzaffer Şerif Başoğlu, Fransa’dan dönen Ragıp Atademir de katılmışlardır (Kafadar 2000, 310311). Lisans eğitimi 1940-1941 öğretim döneminde başlamıştır. Felsefe Zümresi adı verilen bölüm, Umumi Felsefe, Psikoloji ve Pedagoji, Sosyoloji bölümlerinden oluşmuştur. İlk dört sömestri öğrencilerin dersleri ortaktır. Son dört sömestride öğrenci seçtiği kürsünün derslerini almakla yükümlüdür. Umumi Felsefe kendi içinde Felsefe Tarihi ve Sistematik Felsefe olarak ikiye ayrılmıştır. İlk dört sömestride yer alan dersler: Büyük felsefe meselelerine giriş ve felsefe istilahlarına kavramağa hazırlanma; ontolojik, kritik ve etik meselelerin daha derin bir tahlili; formel mantık; mantık tarihi; ilimlerin mantığı ve metodu; umumi felsefe tarihi, umumi psikoloji ve çağdaş psikoloji cereyanları; sosyolojiye giriş; sosyoloji metodolojisi ve çağdaş sosyoloji meseleleri. Programın son dört sömestrisinde şu dersler bulunmaktadır: 1 Umumi felsefe : Teorik kısmı (varlık ve bilgi nazariyeleri) Normatik kısım (mantık, etik, estetik). 2 Felsefe Tarihi: Garp felsefesi tarihi; şark felsefesi tarihi 3Psikoloji: Psikofizik usulleri ve tatbikatı; çocuk ruhiyatı; gençlik ruhiyatı; içtimai ruhiyat. 4 Pedagoji: Terbiye ve Tedris usulü; terbiye tarihi; mukayeseli maarif sistemleri. 5 Sosyoloji: Sosyal müesseselerin tarihi. Hem zümre içi hem de dışı ek dersler alınabilmektedir. İkinci ders yılında program değişmiş ilk iki sömestri hazırlık, geri kalan dersler eşit olarak üç şubeye bölüştürülmüştür. Öğretim başladığı yılda, Felsefe Enstitüsü kadrosuna Suut Kemal Yetkin estetik doçenti ve İsmail Hakkı Baltacıoğlu pedagoji profesörü olarak katılmışlardır. 1942 yılında Mehmet Karasan, Nusret Hızır, Bedii Ziya Egemen kadroya eklenmişlerdir. Lacombe, dört buçuk yıl görev yaptıktan sonra ayrıldığından (Kafadar 2000,324), Prof. Muzaffer şerif Başoğlu Princton Üniversitesine gittiğinden, Enstitü profesörsüz kalmıştır. ABD’den psikoloji bölümü profesörü Carrol C. Pratt getirilmiş ve bir yıl kalmıştır. 1946’da kadroya Doç.Dr. aydın Sayılı katılmıştır (Kafadar 2000, 324). Aynı yıl Nusret Hızır Felsefe Tarihi kürsüsü başına geçmiştir. 1948’de Behice Boran ve Niyazi Berkes kuruluş kanunu nedeniyle kadro dışı bırakılmışlardır. İki kişinin gidişi sosyoloji kürsünü zayıflatmıştır. 1949 yılında bu kürsüye Tahir Çağatay (1902-1984) öğretim görevlisi olarak atanmıştır. 1953 yılında doçent olmuş aynı yıl gelen Hans Frayer’le birlikte kürsüyü yönetmiş, 1962’de profesör olmuş, 1972 yılında emekli oluncaya kadar sosyoloji kürsü başkanlığı yapmıştır. 1955 yılında Felsefe zümresine İlim Tarihi Kürsüsü de eklenmiştir (Kafadar 2000, 341). Kendi yetiştirdikleri ve bilim tarihinde doktora yapan ilk asistan Sevim Tekelidir. Bu dönemde Mubahat Küyel Felsefe tarihi kürsüsüne asistan olmuş (Kafadar 2000, 342). 1952 ‘de Mehmet Karasan, 1953 Bedii Ziya Egemen İlahiyat Fakültesine profesör olarak geçmişlerdir 1954 yılında Hamdi Ragıp Atademir milletvekili olarak ayrılmıştır. Esin Kahya (1964), Ahmet Arslan (1966), Füsun Akatlı (1966), felsefe asistanları olarak 1960’lı yıllarda bölüme katılmışlardır. Üçüncü kuşak akademisyenler 1970’li yıllarda kadroya katılmışlardır. Ancak çeşitli nedenlerden dolayı uzun süre bölümde kalmamışlardır.

Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü
Eğitim Fakültesinde felsefe dersleri vermesi için 1968 yılında İonna Kuçuradi’ye teklif edilmiş o da kabul etmiştir. 1969 yılında Hacettepe Üniversitesi’nde Felsefe bölümü İonna Kuçuradi tarafından kurulmuş ve Türkiye’deki üçüncü felsefe bölümü olmuştur. Bölüm 19701971 yılından itibaren yüksek lisans eğitimi vermeye başlamış, lisans öğrencileri 19751976 yılında alınmıştır. Hacettepe Felsefe bölümünde, diğer bölümlerde olmayan dersler okutulmuştur: İnsan felsefesi, özgürlük sorunu, sanat eserlerinde felsefi problemler, Türk düşünce tarihinde felsefe, Türk kamu hayatında felsefe problemleri, Türk devriminin felsefi temelleri ve değer felsefesi  İlk kadrolarında Füsun Akatlı, Bilge Karasu, Oruç Oruoba, Zeynep Aruoba, Ülker Gökberk, İsmail Demirdöven, Sevgi İyi yer almışlardır. Nusret Hızır, Suat Sinanoğlu, Necati Öner, İbrahim Agah Çubukçu, Takiyettin Mengüşoğlu, Teo Grünberg, Adnan Onart, fiahin Yenişehirlioğlu gibi öğretim üyeleri ders vermişlerdir. 1980’li yıllarda Süleyman Hayri Bolay, Necdet Sümer, Fehmi Baykam, Kurtuluş Dinçer, Sıtkı M. Erinç, Abdullah Kaygı, Harun Tepe, Levent Aysever, Aydan Saylan, Cemal Güzel kadroya katılmışlardır.

Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü
1957 yılında açılan Atatürk Üniversitesi’nin FenEdebiyat fakültesi 19581959 yılında faaliyete geçmiştir. Felsefe Bölümü 1975 yılında kurulmuş, kuruluş aşamasında İstanbul Üniversitesi felsefe bölümü, DTCF ve Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’nden destek görmüştür. Lisans, yüksek lisans ve doktora programları yürüten bölüm, Sistematik Felsefe ve Mantık, Felsefe Tarihi, Türk İslam Düşüncesi, Bilim Tarihi gibi dört anabilim dalından oluşmaktadır. Kuruluşundan itibaren bölüme destek veren öğretim üyeleri: Hikmet Yıldırım Celkan, Muhittin Aşkın, Muhittin Aşkın, Kenan Gürsoy, Eyüp Kemerlioğlu, Hüseyin Akyüz, Neckettin Tozlu, Mehmet Akgün, Ali Osman Gündoğan, Nurten Gökalp, Abdulkuddüs Bingöl. Bugün (2011) bölümün kadrolarından bulunan öğretim üyeleri: Mustafa Yıldırım, Sebahattin Çevikbaş, Nevzat Can, Mine Kaya Keha, Uğur Köksal Odabaş, Münir Dedeoğlu, Kutsi Kahveci, Ali Utku, Muhammet Hanifi Macit, Rıdvan Küçükali.

ODTÜ Fen Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü
1963’ten itibaren Fen Edebiyat fakültesinde Beşeri Bilimler kadrosunda yer alan Cemal Yıldırım ve Rasih Güney Üniversite’nin öğrencilerine seçmeli felsefe dersleri vermişlerdir. Felsefe, mantık, bilim felsefesi ve bilim metodu verilen dersler arasındadırlar. 1966 yılında Hüseyin Batuhan ve Teo Grünberg İstanbul Üniversitesi Felsefe Bölümü’nden ODTÜ Bilim Felsefesi ve Mantık Seksiyonu başlıklı anabilimdalına denk gelen birimi oluşturmuşlar , felsefe derslerini daha geniş ölçekli vermeye başlamışlardır. Teo Grünberg’in, Batuhan’la ortak idealleri, 1966 yılında gittikleri ODTÜ felsefe bölümü açmak olmuştur. Teknik üniversite olduğu gerekçe gösterilerek uzun bir süre bu ideal gerçekleşmemiş. 1979 yılında yüksek lisans programı, 1981de doktora programı kabul edilmiş, 1983 yılında ODTÜ Felsefe Bölümü kurulmuştur. Mantık ve Bilim, Dil, Edebiyat ve Tarih seksiyonlarından oluşan Beşeri Bilimler Bölümü, temelde öğrencilerin genel kültürlerini artırmayı ve entelektüel yeteneklerini geliştirmeyi amaçlamıştır. Mantık ve Bilim seksiyonunda verilen dersler şunlardır: Felsefe tarihi problemleri, bilim tarihi, bilgi teorisi, felsefe sistemleri, dedüktif logic, indüktif logic, etik ve siyaset felsefesi, felsefe metinleri, bilim felsefesi, felsefi logic, matematik felsefesi, bilimsel devrim, bilimsel açıklama ve teoriler, çağdaş felsefe problemleri (Kafadar 2000, 428429). 1982 yılında yapı değişmiş fen edebiyat fakültesi oluşturulmuş felsefe seksiyonu sosyoloji bölümü altına konmuş ve Teo Grünberg Sosyoloji bölüm başkanı olmuştur. Ayrıca, Cemal Yıldırım, Cemil Akdoğan, Pınar Canevi, Ahmet İnam, Harun Rızatepe, Suvar Köseraif, Şahabettin Demirel, Tahir Kocayiğit, Erdinç Sayan kadroda yer alan kişilerdir. Hüseyin Batuhan 1978’de emekli olmuş Adnan Onart 1980’de ayrılmıştır. 1982’de YÖK, ODTÜ’de felsefe bölümü kurulmasına karar vermiştir. Bölüm, felsefe tarihi, sistematik felsefe ve mantık, bilim tarihi anabilim dallarından oluşmuştur.


Türkiye'de Felsefe Bölümünün Üç Dönemi - Reform Öncesi Dönem

Türkiye'de Felsefe Bölümünün Üç Dönemi - Reform Öncesi Dönem

9 Ocak 2017 Pazartesi

Felsefe Bölümü’nün kurulup gelişmesinde ve özelliklerinin oluşmasında Bölüm’de ders veren hocalar belirleyici olmuştur. Başka bir deyişle hocaların felsefe anlayışları Bölüm’de öğretilmek istenen felsefe anlayışını da biçimlendirmiştir.

Felsefe Hakkında Tartışmalar

Felsefe Hakkında Tartışmalar

8 Eylül 2015 Salı

Türklerde felsefenin olup olmadığı çeşitli yönleriyle tartışılmaktadır. Son iki yüz yılda Batılı ve yerli bazı kesimler özellikle de Aydınlanmacılar, İslam düşüncesin de felsefenin yasaklanmış olduğu, İslam devleti olarak tanınan Osmanlılarda da yasağın geçerli olduğunu ileri sürmektedirler

İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü

İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü

31 Ekim 2016 Pazartesi

1947-1948 Edebiyat Fakültesi Öğrenci Kılavuzu’na göre, öğrencilerin mezun olabilmeleri için biri tezli olmak üzere dört sertifika seçmeleri gerekmektedir. Felsefe Bölümü için gerekli dört sertifika şunlardır: 1- Umumi Felsefe Tarihi. 2- Umumi Felsefe ve Mantık. 3- Psikoloji. 4- Sosyoloji ve Ahlak

Arama

Zaman Çizelgesi

Seçtiklerimiz

Siyaset Felsefesi
Liberalizm Nedir? Özellikleri Nelerdir? Temsilcileri Kimlerdir?

Toplumsal ve politik analiz ile değerlemenin amaçları açısından gerçekten önemli olanın birey ya da kişi olduğunu savunan liberalizm açısından, bir kültürün, dil, cemaat ya da ulusun kaderi ve istikbaliyle ilgilenmek kadar doğal ve gerekli bir şey olamaz. Bununla birlikte, bu ilgi ikincil olup esas değerli olan birey ve bireyin hazları ve acıları, tercihleri ve özlemleri, gelişimi ve bekasıdır.

4 Mayıs 2017 Perşembe

Metafizik
Varoluş Felsefesi veya Varoluşculuk

Bu varlık görüşünde insan tanımı, varlıktan değil, bizzat insandan çıkılarak yapılır ve çok daha önemlisi, varlık “kendi kendisini tanımlayan insan”a göre tanımlanan bir şey olarak görülür. Başka bir deyişle, bu yeni felsefede varlık, varlığı ele alan, varlık sorusunu sorabilen yegâne varlık olarak insandan hareketle ortaya konur.

4 Mayıs 2017 Perşembe

Voltaire
Voltaire ve Deist Tanrı Anlayışı

Voltaire, Tanrının varoluşunu ele almadan önce, klasik Tanrı anlayışlarıyla dinin kendisine ve kurumsal boyutuna şiddetli bir savaş açar. Gerçekten de Voltaire, esas olarak her tür karanlıkçılığa olan nefreti ve Hıristiyanlığa, özellikle de Katolik Kilisesinin temsil ettiği Hıristiyanlığa yönelik amansız düşmanlığıyla seçkinleşir.

3 Mart 2017 Cuma

Felsefe Akımları
Marksizm - Sosyalizm - Komünizm Nedir?

Marksizm ve ona dayanarak ortaya çıkan sosyalizm ve komünizm ideolojileri, temellerini Karl Marx’ın (1818-1883) ve yakın dostu Friedrich Engels’in (1820-1895) felsefî görüşlerinden alır.

23 Kasım 2015 Pazartesi